સ્ત્રી- પુરુષની શરીર રચના વિષે તો તમે જાણતા હશો, પણ કિન્નરની શરીર રચના વિષે જાણો છે?

0
1384

આપણા દેશમાં હજારો વર્ષોથી કિન્નર અથવા હિજડા લોકોએ સમાજમાં એક પ્રભાવશાળી સ્થાન કબજે કર્યું છે. સમાજમાં તેમનાં ઘણા અધિકારો હોવા છતાં પણ તેઓ આપણા સમુદાયોમાં સ્વીકાર્ય નથી. આથી સમાજ દ્વારા સ્વીકારવામાં ન આવે તે માટે, તેઓએ તેમની પોતાની અલગ જીવનશૈલી બનાવી છે અને સમાજમાં પોતાને માટે એક જગ્યા ઉભી કરી છે. જો કે, તેઓ તેમના જીવન અને રિવાજો વિશે ખૂબ જ રહસ્યમય છે કે જે લોકો તેમના જીવનશૈલી, મૂળ અને પરંપરાઓ વિશે જાણવા માંગે છે. અહીં અમે તમને ભારતમાં અધિકૃત માન્યતાવાળી ત્રીજી જાતિ હિજડા વિશે કેટલીક હકીકતો જણાવીશું.

નામર્દાઈનાં ઑપરેશનને ઘણી વખત કિન્નરો માટે પુનર્જન્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે તેમના પોતાના નિર્વાણની જેમ છે. ઓપરેશન પછી, તેઓ નપુંસક નરમાંથી એક શકિતશાળી વ્યકિત બને છે. આ ઓપરેશન દાયણ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે દેવી પાસેથી મંજુરી પ્રાપ્ત કર્યા પછી થાય છે.(હાલ દેશમાં કિન્નરોની ચાર દેવીઓ છે.) એકવાર ઓપરેશન થઈ જાય તે પછી, તેઓએ ચાર દિવસની એકલા રહેવાની અવધિને અનુસરવું પડે છે. આ ચાર દિવસોમાં તેમની વધારાની સંભાળ, વિશેષ આહાર, પૂરતી ઊંઘ જેવી બીજી ઘણી બાબતોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.

આ નામર્દાઈનું ઓપરેશન અને ચાર દિવસ એકલપણાની અવધિ પુરી થયા પછી કિન્નરને પરંપરાઓ અનુસરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. પરંપરા પ્રમાણે, આગળની વિધિ માટે તેમને નજીકના પાણીનાં શરીરમાં લઈ જવામાં આવે છે, જે હિંદુ ધર્મમાં લગ્નની પ્રતિકૃતિ છે. આ પરંપરા પછી કિન્નર એક શકિતશાળી ઉપહાસ બની જાય છે.

તેમના મોટાભાગના સમારોહ મૂળરૂપે હિન્દુ ધર્મમાં હોય છે, પરંતુ તેમના સામાજિક માળખાના મુખ્ય પાસાઓ ઇસ્લામના છે અને મોટા ભાગનાં નેતાઓ અને ગુરુઓ મુસ્લિમ છે. 18 મી અને 19 મી સદીમાં હિન્દુ અને મુસ્લિમ કિન્નરો એક સાથે રહેતા ન હતા, પરંતુ સમકાલીન ભારતમાં તેઓ સાથે રહે છે.

કિન્નરની મૃત્યુ પછીની અંતિમક્રિયા વિશે બહુ થોડા લોકો જાણે છે. જ્યારે કિન્નર મરી જાય છે, ત્યારે તેમની શવ યાત્રા રાત્રે કાઢવામાં આવે છે અને તેમનાં સમુદાય સિવાય અન્ય કોઈને આ પ્રક્રિયા જોવાની મંજૂરી નથી. એવું માનવામાં આવે છે કે તેમની અંતિમવિધિ ખુબ જ સાદી રીતે મનાવવામાં આવે છે અને તેમનામાં કોઈનાં મૃત્યુ પછી તેઓ સાત દિવસ સુધી ભુખ્યા રહે છે. માન્યતાઓ છે જો કિન્નર સિવાય બીજું કોઈ પણ આ પ્રક્રિયા જુએ તો તે આવતા જન્મે કિન્નર સ્વરૂપે જન્મ લેશે.

મૃત્યુ પામેલા કિન્નરમાં કેટલીક દૈવી શક્તિ હોવાનું માનવામાં આવે છે. જેના કારણે કિન્નર આવે, તેના આશીર્વાદો શોધે અને તેના આત્મા માટે પ્રાર્થના કરે. જ્યારે ગુરુ દ્વારા અન્ય કિન્નરોને તેમની પોતાની મૃત્યુ વિશે જાણવામાં આવે છે, ત્યારે તેઓ ઘરના ખૂણામાં બેસીને પોતાની પ્રાર્થનામાં ડૂબી જાય છે. આ પ્રાર્થનામાં તેઓ માફી માંગીને પ્રાર્થના કરે છે જેથી તેઓ પછીના જન્મમાં સ્પષ્ટ લિંગ સાથે જન્મ લઈ શકે.

વ્યંગાત્મક રીતે, તેમના સમુદાયને એટલો ખરાબ માનવામાં આવે છે કે તેઓ દરેકનાં ખરાબ નસીબને દૂર કરવા માટે લગ્ન જેવા આનંદનાં સ્થળો તરફ વળે છે અને લોકો પાસેથી રોકડ રકમ માંગે છે. લોકો સામાન્ય રીતે ખરાબ નસીબ, અશ્લીલ હાવભાવ અને અપવિત્ર ભાષાનાં ડરથી બચવાનાં કારણે તેમને પૈસા આપતાં હોય છે. પણ ત્યાં લોકો પાસે કોઈ જ વિકલ્પ નથી – કાં તો તેમને રોકડ આપે કાં તો કિન્નરનો શ્રાપ લે.

કિન્નરના સામાન્ય ભાગીદારોમાં એવા પુરૂષો છે જે પોતાને વિષમલિંગી માનતા હોય છે, અને તે તેમનાં તીવ્ર ભાગીદારો હોય છે. આ વિષમલિંગી પુરુષો મોટેભાગે લગ્ન કરે છે અને કિન્નરો સાથેનાં સંબંધને રહસ્ય રાખે છે. તેઓ લગ્ન કરે તો પણ ભારતમાં તેમનાં લગ્ન કાયદેસર ગણવામાં આવતાં નથી. ભારતમાં કિન્નરો ઘણીવાર સેક્સ વર્કર્સ તરીકે કામ કરે છે અને વેશ્યાગીરીમાં પણ સામેલ હોય છે.

દરેક કિન્નરનો ગુરુ હોય છે, જેને તેમના શિષ્યો વિશે બધું જાણવાની શક્તિથી આશિર્વાદ આપવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે તેમની પાસે તેમની મૃત્યુનું પૂર્વાનુમાન કરવાની ક્ષમતા પણ હોય છે, એવાં કિન્નર કે જે મૂળરૂપે કિન્નર તરીકે જન્મેલા હોય નહિં કે જેમને ઓપરેશન દ્વારા કિન્નર બનાવવામાં આવ્યા હોય. દરેક કિન્નર તેમના ગુરુને ખૂબ માન આપે છે અને તેમને અનુસરે છે.

કમનસીબે ભારતમાં ઐતિહાસિક રીતે માત્ર બે લિંગને માન્યતા અપાઈ છે. કિન્નરને મતદાન, પોતાની મિલકત અથવા શાળાઓમાં જવાનાં અધિકારથી વંચિત રાખવામાં આવ્યા છે. 2005 માં, ભારતીય પાસપોર્ટ ઑફિસે કિન્નરો માટે સ્ત્રી અથવા પુરુષ સહિત પોતાની ઓળખ માટે “ઇ” લખવાની મંજૂરી આપી હતી. હવે તેમને સરકારી શાળામાં પ્રવેશ લેવાની છૂટ મળી છે. તેમજ સાધુ-સંતોનાં ભારતમાં કુલ 13 અખાડા છે. પરંતુ હવે કિન્નરોએ પણ પોતાનો અખાડો બનાવ્યો છે. જેનાં મહામંડલેશ્વર લક્ષ્મી નારાયણ ત્રીપાઠી છે.

પહેલાનાં દિવસોમાં લગ્ન અને પ્રસંગો પર કામ કરવા સિવાય કિન્નરો મહિલા કર્મચારી તરીકે કામ કરતાં હતાં. મહિલા વિસ્તારોમાં તેમને વિશ્વસનીય જીવન રક્ષક તરીકે રાખવામાં આવતાં અને કેટલાક તો મુઘલ સેનામાં સેનાપતિ રૂપે પણ હતાં. મલિક કાફુર એક પ્રખ્યાત કિન્નર હતો જેણે દિલ્હી સુલ્તાન અલાઉદ્દીન ખિલજી માટે સમગ્ર દક્કન ક્ષેત્રને જીતી લીધું હતું.

દેશમાં દર વર્ષે કિન્નરોની સંખ્યામાં 40-50 હજારની વૃદ્ધિ થાય છે. દેશભરનાં તમામ કિન્નરોમાં 90% એવા હોય છે જેમને કિન્નર બનાવવામાં આવે છે. સમયની સાથે એવા લોકો પણ કિન્નર સમુદાયમાં જોડાયા જે સ્ત્રૈણ ગુણભાવ ધરાવે છે.

દેશમાં હાજર પચાસ લાખથી પણ વધુ કીન્નરોનો ત્રીજી જાતિમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમના આ હક માટે કિન્નર સમુદાય વર્ષોથી લડાઈ લડતો આવ્યો છે. 1871 પહેલા ભારતમાં કિન્નરોને ટ્રાન્સજેન્ડરનો અધિકાર મળ્યો હતો. પરંતુ 1871 માં અંગ્રેજોએ કીન્નરોને ક્રિમનલ ટ્રાઇબ્સ એટલે કે જરાયમપેશા જાતિની શ્રેણીમાં મૂક્યાં. પાછળથી આઝાદ હિન્દુસ્તાનની જ્યારે નવી રચના કરવામાં આવી ત્યારે 1951 માં કિન્નરોને ક્રિમિકલ ટ્રાઇબ્સમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યાં. આજે પણ સરકાર દ્વારા તેમને ત્રીજી જાતિનું સ્થાન મળ્યા બાદ પણ તેમના પર થતાં અત્યાચાર શમતાં નથી. અને આજે પણ તેમની વેદના તેમની આઝાદી અને મુળભૂત અધિકારો માટેની માંગ કરી રહી છે.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here